Αφού ολοκληρώθηκε η κατάθεση των μαρτύρων κατηγορίας και υπεράσπισης, ο Πρόεδρος Κων/νος Μαρτίνος κάλεσε στο αναλόγιο τον “κατηγορούμενο” ο οποίος ανέγνωσε το διήγημα “Το σφυρί και το αμόνι” και στη συνέχεια ο Εισαγγελέας Χρήστος Στρατηγόπουλος ανέγνωσε την ετυμηγορία του:

“Ο πέλεκυς του Χρόνου δικαίως πάντα πίπτει πάνω σ αυτούς που αναβάλουν τη ζήση τους ή ζουν μηχανικά, καλοκουρδισμένα, δίχως συναίσθηση, δίχως ενθουσιασμό, δίχως να ζυγίζουν το βάρος της στιγμής στο ζύγι της αιωνιότητας. Και η ποινή δεν είναι άλλη από την απουσία της μνήμης όσων δεν έζησαν, από την απουσία της μνήμης όσων προσδοκούσαν να ζήσουν στο μέλλον, υποθηκεύοντας το παρόν. Προτείνω λοιπόν την αθωότητα του για τις στιγμές που κατάφερε να ζήσει και την ενοχή του για εκείνες τις στιγμές που ενώ του χαρίστηκαν εκείνος τις αγνόησε, κυνηγώντας το μάταιο”.

Είναι αλήθεια πως δεν ξέρω τι να γράψω και τι να περιγράψω από την παρουσίαση του βιβλίου “Το πέρασμα” που έλαβε χώρα το προηγούμενο Σάββατο, 22 Οκτωβρίου, στο Δικαστικό Μέγαρο του Βόλου. Σίγουρα το “ευχαριστώ” σ’ όσους συμμετείχαν και σ’ όσους με τίμησαν με την παρουσία τους μοιάζει φτωχό και λίγο. Το όλο εγχείρημα όχι μόνο ξεπέρασε τις προσδοκίες μου μα υπερέβη ακόμα και αυτά ταύτα τα όρια της αιθεροβατούσας φαντασίας μου. Και τούτο γιατί απλά τη δική μου φαντασία πλαισίωσε και πλούτισε η φαντασία και το συναίσθημα όλων όσων παρευρέθησαν.

Αν το καλοσκεφτεί κανείς, το Σάββατο δεν παρουσιάστηκε τελικά κάποιο βιβλίο. Αντιθέτως έγινε μία κανονική δίκη τηρουμένων στο ακέραιο όλων των διαδικασιών και τύπων που προβλέπει η ποινική δικονομία, με τη μόνη διαφορά ότι δεν δικαζόταν κάποιο από τ’ αδικήματα που προβλέπουν τα 469 άρθρα του κοινού ποινικού κώδικα ή των ειδικών ποινικών νόμων. Πάνω στην έδρα υπήρχε ένας άλλος κώδικας, άγραφος, τις διατάξεις του οποίου όλοι γνωρίζουμε και φέρουμε μέσα μας. Υπήρχε ο κώδικας εκείνος που μας κατατάσσει στο γένος των ανθρώπων, ο κώδικας των ονείρων, των τύψεων, των αξιών, της αγάπης, της μετάνοιας, της συγχώρεσης, της εσωτερικής πάλης. Το βιβλίο εισέφερε απλώς τα πραγματικά περιστατικά, την ιστορική βάση του προβληματισμού και της στιχομυθίας μεταξύ των παραγόντων της δίκης.

Και ήταν όλο αυτό τόσο βαθύ και τόσο αληθινό συνάμα, που ακόμα κι εγώ ο ίδιος που συνέταξα τα κείμενα και σκηνοθέτησα την όλη παρουσίαση παρασύρθηκα και παρακολούθησα τη δίκη με τον ίδιο τρόπο που έκανε ο καθένας και η καθεμιά που παρευρισκόταν στη δικαστική αίθουσα. Οι παράγοντες της δίκης, χωρίς καμία προηγούμενη πρόβα, ανέλαβαν τον ρόλο τους, πίστεψαν στα κείμενα και απέδωσαν το νόημά τους μέσα από τη δική τους οπτική, προβληματισμένοι και οι ίδιοι. Κλωθογυρίζοντας στον νου μου τον στίχο του ποιητή Τάσου Λειβαδίτη “Κάποτε θ’ αποδίδουμε δικαιοσύνη μ’ ένα άστρο ή μ’ ένα γιασεμί” απορροφήθηκα δίχως να το καταλάβω, ακούγοντας τα ίδια μου τα κείμενα πότε να με κατηγορούν και πότε να με αθωώνουν.

Το πιο σημαντικό όμως είναι πως το ίδιο μ’ εμένα συναίσθημα βίωσε κι όποιος βρέθηκε το Σάββατο το βράδυ στην κατάμεστη αίθουσα. Αυτό εισέπραξα απ’ όσους πρόλαβα να μιλήσω. Όλοι προβληματίστηκαν, όλοι συγκινήθηκαν, όλοι αντίκρισαν τον εαυτό τους όχι μόνο στο εδώλιο του κατηγορουμένου μα και στην εισαγγελική έδρα, στο αναλόγιο των μαρτύρων, στα έδρανα των συνηγόρων, στη θέση του Προέδρου. Φεύγοντας πήραν μαζί τους το βιβλίο με τα πρακτικά της δίκης, για να τα μελετήσουν και ν’ ανακοινώσουν οι ίδιοι την ετυμηγορία στον εαυτό τους.

Ξέρετε όμως κάτι; Πιο πολύ από εσάς και από μένα συγκινήθηκε η αίθουσα. Σχεδόν εκατό χρόνια τώρα πρώτη φορά είδε τον Άνθρωπο να εισέρχεται στον χώρο της και να καταθέτει την ψυχή του με θάρρος και ειλικρίνεια. Το Σάββατο το βράδυ κρινόταν κάτι πολύ μεγαλύτερο απ’ τα μικρά και τα εφήμερα. Στάθηκε ο Άνθρωπος απέναντι στον ίδιο του τον εαυτό. Κοίταξε τα λάθη, τα πάθη και τους πόθους του κατάματα και τ’ απόθεσε με γενναιότητα ο ίδιος, αυτοβούλως και ουχί αυτεπαγγέλτως, πάνω στη ζυγαριά της δικαιοσύνης. Δεν έλαβε χώρα μια τυπική δίκη αλλά μια ουσιαστική κρίση, δια της οποίας ο καθένας κοντοστάθηκε για μια στιγμή και αναλογίστηκε τον βηματισμό με τον οποίο διασχίζει το “πέρασμα” αυτό της ζωής.

Λίγο πριν λυθεί η συνεδρίαση σήκωσα ασυναίσθητα το βλέμμα και κοίταξα στην έδρα. Και είδα τότε πάνω στην ξύλινη επιφάνεια ένα άστρο κι ένα γιασεμί. Δεν ήταν στη φαντασία μου. Μάρτυρές μου όλοι όσοι ήταν εκεί. Τους είδα άλλωστε, μετά το πέρας, να φεύγουν ένας ένας κρατώντας ένα άστρο στο μυαλό κι ένα γιασεμί στην καρδιά. Όσο ζούμε η δίκη θα συνεχίζεται. Μα το Σάββατο το βράδυ νομίζω πως κατηγορώντας οι ίδιοι τον εαυτό μας βγήκαμε από την αίθουσα λίγο πιο αθώοι, λίγο πιο αληθινοί, λίγο πιο ζωντανοί, λίγο πιο Άνθρωποι.

Σας ευχαριστώ πολύ όλους.

Ο Γιάννης  Αντάμης (Δικηγόρος – Συγγραφέας), στο ρόλο της πολιτικής αγωγής ανέγνωσε το διήγημα “το ερείπιο”, ενώ  ο Νίκος Παπαπέτρος (Δικηγόρος), στο ρόλο της υπεράσπισης ανέγνωσε το διήγημα “Το φως της ανακωχής”

Δείτε ακόμη